- Czakry i sploty nerwowe: podobieństwa
- Nadi (kanały energetyczne), nerwy i sploty
- Punkty akupunktury a sploty nerwowe
- Akupunktura i reiki na NHS w UK
- Kundalini a nerw błędny
- Spiralny ruch kundalini a taśmy powięziowe
Czakry i sploty nerwowe: podobieństwa
Współczesna medycyna nie potwierdza istnienia czakr jako struktur anatomicznych, jednak hipoteza o ich korelacji ze splotami nerwowymi co jakiś czas pojawia się w literaturze akademickiej. Niektóre badania porównawcze wskazują, że lokalizacja poszczególnych czakr pokrywa się z obszarami, w których znajdują się fizyczne sploty autonomicznego układu nerwowego.
Najczęściej wymieniane pary to:
- czakra podstawy (Muladhara) a splot krzyżowy i podbrzuszny dolny
- czakra sakralna (Svadhisthana) a splot podbrzuszny górny
- czakra splotu słonecznego (Manipura) a splot trzewny (*plexus coeliacus*)
- czakra serca (Anahata) a splot sercowy (*plexus cardiacus*)
- czakra gardła (Vishuddha) a splot szyjny (*plexus cervicalis*)
Muladhara czakra wykazuje fizjo-anatomiczne podobieństwo do splotu podbrzusznego dolnego i jego pod-splotów. Anahata (czakra serca) wykazuje analogiczn korelację ze splotem sercowym. Z kolei Manipura łączona jest ze splotem trzewnym, który unerwia sporą część układu pokarmowego.
Nadi (kanały energetyczne), nerwy i sploty
W tekstach jogicznych termin *nadi* czasami bywa tłumaczony jako „nerw”. To jednak uproszczenie. W tradycji tantrycznej nadi to raczej kanały subtelnej energii niż namacalne nerwy, choć część autorów je utożsamia ze sobą.
Klasyczna trójka to:
– Ida – biegnie po lewej stronie kręgosłupa
– Pingala – po prawej
– Sushumna – centralny kanał, utożsamiany z rdzeniem kręgowym
Punkty akupunktury a sploty nerwowe
Akupunktura od dawna interesuje badaczy jako potencjalne okno na fizyczny układ nerwowy. Badania klasyfikacyjne pokazują, że punkty akupunkturowe często leżą nad powierzchownymi nerwami lub splotami nerwowymi.
Choć nie oznacza to, że każdy punkt akupunkturowy ma swoje jednoznaczne odniesienie nerwowe, to podobieństwa w medycynie wschodniej i zachodniej dają nam jednak sporo do myślenia.
Akupunktura i reiki na NHS w UK
Wielu czytelników pyta mnie, czy w Wielkiej Brytanii można dostać akupunkturę w ramach publicznej służby zdrowia. Odpowiedź brzmi: tak, ale w ograniczonym zakresie. NHS oferuje akupunkturę dla osób z m.in. długotrwałym bólem, migrenowymi bólami głowy i ograniczoną listą innych schorzeń. Wymaga to oczywiście skierowania od lekarza rodzinnego lub specjalisty.
Gateway Clinic, założona w 1990 roku w Lambeth Hospital, była pierwszą kliniką medycyny chińskiej w strukturach NHS. W 2024 roku przyjęła około 1700 skierowań. To pokazuje, że akupunktura nie jest całkowicie marginalna w brytyjskim systemie.
A co z reiki? NHS nie finansuje reiki jako standardowej terapii, jednak w niektórych szpitalach praktycy reiki działają jako wolontariusze lub są opłacani ze środków charytatywnych. Na przykład w Royal Cornwall Hospitals NHS Trust od 2022 roku pacjenci onkologiczni mają dostęp do sesji reiki przy łóżku, także podczas chemioterapii. Podobne programy istniały w St George’s Hospital, gdzie reiki stosowano na oddziałach traumatologii, hematologii, onkologii i pediatrii.
Warto dodać, że charytatywny fundusz Sam Buxton Sunflower Healing Trust wspierał terapeutów reiki w 16 szpitalach i hospicjach NHS w całej Wielkiej Brytanii. Co prawda nie jest to oficjalna polityka NHS, ale realna obecność w placówkach państwowych.
Kundalini a nerw błędny
Kundalini to w tradycji indyjskiej energia spoczywająca u podstawy kręgosłupa, często przedstawiana jako zwinięty wąż. Jej wznoszenie się przez Sushumnę opisuje się jako ruch spiralny. Czy ma to fizyczne odniesienie?
Stosunkowo znaną próbę powiązania kundalini z anatomią podjął w późnych latach 20. XX wieku dr Vasant G. Rele. Twierdził, że kundalini to prawy nerw błędny (vagus). Choć jego teoria nie została powszechnie przyjęta w środowiskach akademickich, wciąż powraca w rozmowach o jodze kundalini i teorii poliwagalnej.
Sam nerw błędny jest najdłuższym nerwem czaszkowym. Reguluje pracę serca, płuc, układu trawiennego i nie tylko. Współczesne badania nad jogą kundalini wykazują zmiany w zmienności rytmu serca (HRV), co sugeruje wpływ na układ przywspółczulny, a więc właśnie na nerw błędny. To pokazuje, że praktyki kundalini rzeczywiście oddziałują na autonomiczną fizjologię człowieka.
Spiralny ruch kundalini a taśmy powięziowe
Powięź to tkanka łączna oplatająca mięśnie, narządy i nerwy. W osteopatii i fizjoterapii wyróżnia się taśmy anatomiczne – ciągi powięziowe biegnące przez wiele segmentów ciała. Jedna z nich, taśma spiralna, oplata ciało jak podwójna helisa, łącząc stopę z przeciwnym ramieniem i umożliwiając ruchy rotacyjne.
Niektórzy adepci jogi i terapii manualnej zauważają, że spiralny ruch kundalini w tradycji jogicznej przypomina przebieg taśmy spiralnej w anatomii powięziowej. Jednakże taśma spiralna jest strukturą anatomiczną (fizyczną), a kundalini pozostaje konceptem energetycznym.
Co da się natomiast powiedzieć z większą pewnością? Praca z powięzią – poprzez asany, rozciąganie czy terapię manualną – wpływa na napięcie nerwów, węzłów chłonnych i gruczołów, co z kolei moduluje pracę autonomicznego układu nerwowego.
Autor: Daniel Domaradzki
